هجده میلیون حاشیه نشین در ایران !

جمعه, 03 دی 1395 08:08

ترکمه پژوهشگر جغرافیای سیاسی : بیش از هجده میلیون نفر حاشیه نشین در ایران زندگی می کنند که ضمن مشکلات آموزشی، اشتغال و خدمات درمانی از جامعه عقب رانده شدند.

به گزارش مشهد فرهنگ به نقل از روابط عمومی دفتر مطالعات فرهنگی و اجتماعی شهرداری مشهد، آیدین ترکمه پژوهش­گر و مدرس جغرافیای سیاسی در دویست­ وسی­ وششمین نشست از سلسله نشست­های شهر،فرهنگ، اجتماع(شفا) که با عنوان «تبین مولفه­های رویکرد یکپارچه (کل­نگرانه) در برنامه­ریزی شهری» صبح امروز در شهرداری مشهد برگزار شد با اشاره به پیچیدگی و چند لایه بودن اقدامات مدیریت شهری در حل مسائل حاشیه­ نشینان اظهار داشت: بیش از هجده میلیون نفر حاشیه­ نشین در ایران زندگی می­کنند که با مشکلاتی مانند آموزش، اشتغال و خدمات درمانی مواجه هستند و از جامعه عقب رانده می­شوند.

ترکمه با اشاره به وضعیت نامطلوب زندگی در محلات حاشیه­ نشین گفت: وضعیت حاشیه­ نشینان در شهرهای بزرگ به قدری پیچیده است که مدیریت شهری متوجه علت اصلی آسیب­ها نمی­ شود و با فقط با بررسی طبق پژوهش­های بنیادی کل­نگر راه مدیریت شهری هموار می­شود.

وی با اشاره به عدم توجه نهادهای مسئول به طرح­های محققان در امور حاشیه­ نشینان گفت: در سال گذشته شاهد اقدامات ضربتی شهرداری و نیروی انتظامی در محله هرندی تهران بودیم، برخوردهای امنیتی با مشکلات محله موجب شد تا جمعیت آسیب در تمام شهر پخش شوند و بخشی از ساکنین مجبور شدند محله را ترک کنند.

اقدامات ضربتی در حل مسائل حاشیه­ نشینان موجب گسترش آسیب­ها در سطح شهر می­شود

ترکمه ضمن انتقاد از برخورد ضربتی نیروهای انتظامی و شهرداری­ها با حاشیه نشینان اظهار داشت: با استفاده از نیروهای قهری تلاش شد تا چهره محله زیباتر شده و مسائل روسپیگری، اعتیاد و بیکاری کاهش یابد و در نهایت منطقه به بوستان فرامنطقه ای تبدیل شود.

این پژوهشگر هدف برنامه­ریزی شهری را جذب افراد دانست و تاکید کرد: طرد ساکنان از محله و جامعه فاقد موضوعیت است و مهم­ترین مسئله در مناطق حاشیه نشین فقر بوده که ساخت بوستان در تضاد با نیازهای مردم منطقه است، ساخت بوستان­های فرا منطقه­ای در مناطق آسیب­زا و حاشیه­نشین مانند محله هرندی تهران و به موجب آن ساخت پاساژهای گران قیمت موجب حضور اقشار خاص با سطح درآمد بالاتر در منطقه می­شود.

این پژوهشگر اسکان غیر رسمی را همراه با مشکلاتی مانند اعتیاد، روسپیگری و تکدی­گری دانست و تاکید کرد: این مشکلات نتایج اسکان­های غیر رسمی هستند، اما نیازمند نفوذ به لایه­های درونی­تر مشکلات هستیم تا عوامل موثر بر آن را بشناسیم، در فقدان برنامه ریزی کل نگر برخورد پاره پاره و گسسته با مسئله صورت می گیرد، در نتیجه مسئله اصلی پنهان شده و مسائل فرعی در کانون توجه قرار می­گیرد.

راهبردهای عملیاتی بدون توجه به ریشه­های اقتصادی موثر نیستند

وی با اظهار تاسف از رویکردهای کنونی نهادهای دولتی در انجام اقدامات ضربتی افزود: در فقدان نظریات کل­نگر مسائل اساسی شناخته نشده و مسائلی که تحت عنوان ترافیک و آلودگی هوا در جامعه با آن مواجه هستیم، ریشه­های اساسی­تر مانند سود اقتصادی به همراه دارند، به عنوان مثال مشکلات زیست محیطی و تخریب طبیعت ناشی از بازی­های طبقاتی در جامعه است.

وی با تاکید بر عدم چشم پوشی از ریشه­های فقر و محرومیت ساکنان محله افزود: فقر در تمام اقدامات اصلاحی در محله دیده می شود وهیچ راهبرد عملیاتی بدون درنظر گرفتن ریشه های اقتصادی قابل اجرا نیست. نقش اصناف بازار که به نیروی ارزان قیمت کار نیازمندند را در محلات حاشیه نشین نباید نادیده گرفت، محروم ترین افراد تحت بدترین شرایط در بازارها فعالیت می­کنند، به عنوان مثال بازار تهران می­تواند در حل مسئله محله هرندی تهران کمک کند

ترکمه ضمن منع اقدامات ضربتی در مسائل حاشیه­نشینان گفت: نباید خود را به یک سری مداخلات ضربتی دلخوش کنیم، در این صورت نه تنها مشکلات حل نمی­شود بلکه به مناطق دورتر هم گسترش می­یابد.

مدیریت شهری پاسخگوی افزایش بهای مسکن در مناطق حاشیه نشین نیست

ترکمه در نشست  شهر،فرهنگ، اجتماع(شفا) در شهرداری مشهد  با اشاره به اقدامات نوسازی در محلات اظهار داشت: پس از نوسازی محلات ساخت پاساژ نیز در محلات رواج یافته، در نتیجه قیمت زمین افزایش می­یابد و ساکنین منطقه باید سهم بیشتری از درآمد خانوار را برای تامین مسکن اختصاص دهند و متاسفانه مدیریت شهری در ایجاد این مشکلات در زندگی ساکنین کم درآمد محله پاسخگو نیست.

وی نوسازی محلات را رویکردی صرفا اقتصادی دانست و تاکید کرد: رویکرد بازاری در نوسازی به نام گسترش رویکرد صنعتی و فنی در سطح شهرها گسترش یافته­است که موجب سود بیشتر واسطه­گران، بساز و بفروش­ها و دفاتر تسهیل خدمات شهری می­شود و بازنده اصلی آن ساکنین اصلی محله و اقشار کم درآمد هستند و فقیرترین افراد سهم بیشتری از درآمد خود را برای مسکن پرداخته و فرادستان تقویت می­شوند.

این پژوهشگر با بیان اینکه برچسب بدنامی محله موجب جذب مهاجران بیشتر با توانایی سکونت در منطقه می­شود، گفت: ساکنان اصلی مجبور به ترک محله می­شوند و با افزایش بهای مسکن مسائل بهداشتی، آموزش و تفریحی خانوار تحت تاثیر قرار می­گیرد و همچنین زنان سرپرست خانوار با مشکلات زیادی مواجه می­شوند.

ترکمه با انتقاد از سیاست­های دولت در زمینه مسکن افزود: بودجه دولت در حوزه مسکن برای ساخت مدارس و ادارات کاهش یافته و در مقابل به شرکت­های خصوصی وام­های کلان اختصاص داده می­شود تا در بازار مسکن مداخله کنند و این خود موجب مشکلات زیادی در این بازار می­شود.

وی برنامه ریزی کل­نگر را فرآیند اقتصادی سیاسی دانست و تاکید کرد: این رویکرد به دانشگاه و مدیریت شهری محدود نمی شود، یکی از مهم­ترین موانع بر سر کاهش و رفع مسائل شهری، در رویکردهای رایج در بدنه نظام مدیریت و برنامه ریزی شهری نهفته است،

این پژوهشگر با بیان اینکه مهم­ترین کاستی رویکردهای غالب فقدان کل­نگری و در نتیجه برخورد پاره پاره و گسسته با مسئله است، گفت: مسائلی مانند محلات حاشیه­نشین برآمده از درهم تنیدگی و برهم کنش نیروهای و منطق­های موجود در مقیاس­های مختلف جهانی و محلی است که همزمان اقتصادی، سیاسی، مفهومی و کالبدی هستند.