*شهر هوشمند و مدیریت بحران* مطلب ویژه

یکشنبه, 16 خرداد 775 09:52

*شهر هوشمند و مدیریت بحران*

امروز صبح مصاحبه ای را از "دکتر مهدی زارع عزیز "دوست و همکارم ؛استاد پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی ؛که در این سالها خیلی چیزها از او آموختم می خواندم در خصوص زلزله احتمالی در تهران :
در بین تمام مطالب آموزنده آن ؛نکته ای توجهم را جلب کرد :اگر زلزله با بزرگای ۷  ریشتر در شب اتفاق بیفتد می تواند تا ۲ میلیون نفر کشته داشته باشد .به عنوان یک مدیر ارشد شهری ؛جدا از همه مشکلات زلزله فقط و فقط به تدفین ۲ میلیون نفر فکر کنید !!!!
چندلحظه با خودم فکر کردم و شرایط مشهد را مرور کردم:
۱-اطراف کلانشهر مشهد هفت گسل وجود دارد که می تواند زلزله ای با بزرگای ۶.۸ تا ۷.۴ ریشتر ایجاد کند .مناطق جنوبی ؛جنوب غربی و غربی مشهد دارای خطر بسیار بالای زلزله است و جالب آنکه بیشترین ساخت و سازهای سالهای اخیر در این مناطق اتفاق افتاده است !!!
۲-یکی از اصلی ترین معیارهای شهر هوشمند در کشورهای توسعه یافته تاب آوری دربرابر مخاطرات طبیعی مثل زلزله است .مدیران شهری در یک شهر هوشمند در گامهای مختلف مدیریت مخاطرات و بحرانها ؛با استفاده از فن آوریهای نوین و کارآمد سعی در کاهش اثرات بحرانها دارند و به این ترتیب تلفات و خسارات را کاهش می دهند.
۳-زلزله ۱۶ فروردین در فریمان و لرزه های آن در مشهد نشان داد  استفاده از تکنولوژیهای نوین و هوشمند ؛قبل ؛حین و حتی بعد از زلزله می تواند تا چه حد کارگشا باشد ،عاملی که در مشهد تا کنون وجود نداشته است و یااگر بوده به صورت یک برنامه سیستماتیک و هدفمند نبوده است .
۴-سیستمهای پشتیبان تصمیمDSS مبتنی بر یک بانک اطلاعاتی قوی و به روز از منابع انسانی و تجهیزات مورد نیاز برای بحرانها ؛اولین نیاز یک کلانشهر و یک مدیر شهری برای تصمیم گیری صحیح در شرایط بحرانی است .اینکه در لحظه تصمیم گیری در شرایط بحرانی، بتوان بر اساس اطلاعات دقیق و صحیح بهترین تصمیم را گرفت در کاهش اثرات مخاطرات و کنترل بهتر شرایط بحرانی نقش موثری خواهدداشت.این داشبورد مدیریتی ساده ترین ابزار یک شهردار در شهرهای پیشرفته در اکثر کشورهای دنیاست .
دو سال قبل و در جریان سومین جشنواره ملی مدیریت بحران با دو جوان خلاق که برنامه نویسان حرفه ای بودند آشنا شدم که روی پروژه داشبورد مدیریت بحران کار می کردند .برگزاری جلسات مختلف با آنها منجر به طراحی سامانه ای هوشمند برای مشهد شد که مطمئنم قبل از نوروز ۹۷ عملیاتی می شود .
۵-وجود دو سامانه مکمل هم که عبارتند از هشدار زود هنگام زلزلهEEWS و هشدار عمومی زلزلهEPWS که نقش موثری به ویژه در کاهش حوادث ثانویه دارد. حوادثی مانند انفجارها یا شکستگی لوله های آب و موارد مشابه.
در زلزله ۷.۳ ریشتری در سال ۱۹۹۵ کوبه در ژاپن که بیش از ۶۰۰۰ کشته داشت حدود ۷۰۰ نفر در آتش سوزی تاسیسات شهری جان خود را از دست دادند!!
در حالی که در زلزله ۸.۹ ریشتری و سونامی مهیب ۲۰۱۱ در سندای ژاپن ؛ از طریق سامانه های هوشمند علاوه بر جلوگیری از حوادث ثانویه و اطلاع رسانی ۸ دقیقه قبل از سونامی از طُرُق مختلف به شهروندان برای تخلیه ساحل ،تعداد کشته ها به ۱۵۰۰ نفر کاهش پیدا کرد !
اخیرا با مخترعی خراسانی آشنا شدم که سامانه ای مبتنی بر تلفنهای همراه هوشمند و Crowed Sourcingطراحی کرده که چند ثانیه قبل وقوع زلزله را از طریق تلفن همراه هشدار می دهد حتی بدون نیاز به سنسور یا سخت افزار اضافی!
الان بدلیل عدم حمایت مالی و معنوی نرم افزارش را در شیلی و کلمبیا زیر بار تِست برده است !!!!
۶-تهیه نقشه ی خطر پذیری شهر در برابر زلزله توسط یک مشاور بین المللی که حقایق را بدون تعارف بگوید .در تمام شهرهای هوشمند و تاب آور دنیا این نقشه وجود دارد .در شهر داووس سوئیس با جمعیت ۱۳ هزار نفر شهردارش نقشه ای را نشانم داد که با ساده ترین شکل خانه هایی که در معرض خطر ریزش بهمن بودند مشخص بود و برای تک تک آنها راهکار داشتند .
۷-طرح جامع شبکه راه های اضطراری که دولت محترم چند روز قبل آن را به شهرداریها ابلاغ و در مدت یکسال باید آماده شود در شهرهای با جمعیت بالای ۲۰۰ هزار نفر.
حتما حتما حتما باید از سامانه های هوشمند در طراحی و اجرای این طرح استفاده کرد .
درجریان سفری که به تایلند داشتم و بازدیدی از شهر کوچکNanدر شمال این کشور ؛سامانه ای را دیدم که روی تلفنهای همراه نصب بود برای استفاده شهروندان از شبکه راههای اضطراری در شرایط بحران...
۸-استفاده از سامانه های هوشمند بیومتریک که در صورت وقوع حوادث مهیب و بزرگ و تعداد کشته های بالا بتوان در تشخیص هویت کشته ها از آن استفاده کرد .سالهاست که بیومتریک در ایران در دانشگاهها استفاده میشود .پایان نامه خودم در مقطع کارشناسی ارشد سامانه بیومتریک از طریق عنبیه بود ولی فقط در دانشگاه ماند و بیرون نیامد!

امیر عزیزی ؛   دانشجوی دکتری مهندسی کامپیوتر
 نرم افزارو رئیس شبکه آسیایی جوامع ایمن
۵ شهریور ۱۳۹۶