برنامه ریزی جامع در قرآن

منتشرشده در مدیریت اسلامی چهارشنبه, 18 فروردين 1395 ساعت 00:00

برنامه ریزی جامع یا استراتژیک که سرتاسر سازمان را تحت پوشش قرار می‌دهد نوعی تفکر درون‌گر و جامع بین برای سازمان‌ها ایجاد می‌کند وبا به وجود آمدن چنین نگرشی، رشد و توسعه سازمان را تسهیل می‌بخشد و آن را از سقوط نجات می‌دهد. یکی از نمونه‌های بارز این برنامه‌ریزی جامع و استراتژیک در متون اسلامی، برنامه ریزی 15 ساله حضرت یوسف (ع) است که در قرآن کریم اشاره شده است.

پادشاه مصر برای تعبیر خواب خود اطرافیان را حاظر کرد و چنین گفت :

من در خواب دیدم که هفت گاو لاغر به هفت گاو چاق حمله کرده و آن‌ها را خوردند. و نیز هفت خوشه‌ی خوشکیده به دور هفت خوشه‌ی سبز پیچیده و آن‌ها را از بین بردند.

سپس رو به آن‌ها کرد و گفت :

 ای سران قوم اگر قادر به تعبیر خواب هستید درباره‌ی خواب من نظر بدهید. اطرافیان سلطان اظهار داشتند که این‌ها خوا‌ب های پیشان استو ما به تعبیر خواب‌های پریشان آشنا نیستیم. در این هنگام ساقی سلطان که سال‌ها قبل از زندان آزاد شده بود ه یاد خاطره‌ ی زندان و تعبیر خوابش توسط حضرت یوسف علیه اسلام افتاد که بسیار دقیق و صحیح تعبیر شده بود.ساقی با اجازه‌ی پادشاه نزد حصرت یوسف در زندان رفت و ماجرای خواب سلطان را برای آن حضرت شرح داد . آنگاه حضرت یوسف چنین جواب داد:

 

قالَ تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنینَ دَأَباً فَما حَصَدْتُمْ فَذَرُوهُ فی‏ سُنْبُلِهِ إِلاَّ قَلیلاً مِمَّا تَأْکُلُونَ( 47 ) ثُمَّ یَأْتی‏ مِنْ بَعْدِ ذلِکَ سَبْعٌ شِدادٌ یَأْکُلْنَ ما قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ إِلاَّ قَلیلاً مِمَّا تُحْصِنُونَ(48) ثُمَّ یَأْتی‏ مِنْ بَعْدِ ذلِکَ عامٌ فیهِ یُغاثُ النَّاسُ وَ فیهِ یَعْصِرُونَ(49)

 

هفت سال پی در پی می‌کارید و آن‌چه را که درو کردید، جز اندکی که می‌خورید، در خوشه‌های خود باقی بگذارید. پس از آن هفت سال سخت می‌آید که مردم آن‌چه را برای آن سال‌ها ذخیره کرده‌اید می‌خورند، جز اندکی که برای بذر نگه می‌دارید. پس از آن، سالی فرا می‌رسدو در آن ، آب میوه ‌می‌گیرند.

 

با دقت در مفاد این آیات ، می توان چنین برداشت کرد که آن پیامبر بزرگ الهی، علاوه بر تعبیر خواب آن سلطان ، به خوبی مسائل و مشکلات آینده را پیش بینی کرد و برنامه‌ی اقتصادی جامع و بلند مدتی را برای پانزده سال کشور مصر طراحی نمود و بدین وسیله ، کشور از بحران بزرگ اقتصادی و خطر قحطی و خشکسالی ، نجات یافت.

حضرت یوسف علیه السلام با در نظر گرفتن توالی کارها و زمان بندی دقیق آن‌ها، دستور می‌دهد تا هفت سال اول که بارندگی زیا بود ، مردم با جدیت و تلاش و با استفاده از تمامی توان و امکانات، به زراعت بپردازند؛ ولی همه‌ی محصولی را که بدست می‌آورند، استفاده نکنند، بلکه به مقدار نیاز ضروری خود از آن استفاده کنند و بقیه را ذخیره و انبار کنند ، تا در هفت سال دوم – که دوران قخطی و خشکسالی خواهد بود -  گرفتار گرسنگی نشوند و از ذخیره‌های خود استفاده کنند. البته در این قسمت تاکید می‌کند که در هفت سال دوم ، تمام ذخیره خود را استفاده نکنند ، بلکه مقداری هم به عنوان بذر نگه دارند تا در سال بعد یعنی سال پانزدهم – برای کشت ، از آن استفاده کنند. مطلب دیگری که آن حضرت به آن توجه داشته و با ظرافت کامل آن را متذکر شده‌اند، نحوه‌ی نگهداری محصولات است؛ ایشان به منظور جلوگیری از فاسد شدن محصولات ، دستور دادند که محصولات به صورت خوشه نگهداری و ذخیره شوند؛ این روش بهترین راه برای نگهداری محصولات کشاورزی در آن زمان بود.

 

منبع : کتاب مدیریت در اسلام