صفات و ویژه‌گی‌های مشاوران

منتشرشده در مدیریت اسلامی دوشنبه, 13 ارديبهشت 1395 ساعت 00:00

مشاوره - با وجود همه‌ی مزایا و اهمیت فراوانی که دارد – اگر بخواهد جایگاه مناسب خود را در سازمان پیدا کند و مدیران را در دستیابی به روش‌ها و راهکار‌های مناسب کمک نماید ، باید اصول و ضوابط آن مشخص شود ، تا مدیران و خط مشی گذاران سازمان با رعایت آن اصول و ضوابط ، بتوانند بهره‌برداری مناسب و بهینه‌ای از مشاوره داشته باشند و به بیراهه نروند.

یکی از عوامل مهم و قابل توجه در مشورت این است که طرف مشورت چه کسی باشد ؟ آیا در هرکاری با هرکسی می‌تان مشورت کرد و نظر خواهی نمود یا این‌که طرف مشورت باید دارای ویژه‌گی‌ها و خصوصیاتی باشد تا بتوان مسائل را با او در میان گذاشتو مشورت کرد؟

در پاسخ به این سوال باید گفت که در منابع و متون غنی اسلامی ، به ویژه روایات معصومان(ع) ویژه‌گی‌ها و خصوصیات زیادی ، به عنوان شرایط کسی که قرار است طرف مشورت قرار گیرد، مطرح شده است؛ که برای اختصار تنها به ویژه گی‌ها و شرایطی که امیرالومنان برتی مشاوران مطرح کرده‌اند ، اشاره می‌کنیم.

الف) خداترس بودن

خداترسی و خوف از ترس عصیان و نافرمانی خداوند متعال ، یکی از فضایل اخلاقی و از صفات برجسته‌ی ایرانی است که هر مسلمانی باید این ویژه‌گی را باید داشته باشد. در مورد کسی که قرار است مورد مشورت قرار گیرد ، داشتن این ویژه گی مهم، لازم و ضروری است. حضرت امام صادق (ع) از امیرالمومنان حضرت علی (ع) نقل می‌کند که آن حضرت فرمود:

«شاوِر فی اُمورِکَ الذینَ یَخشونَ الله تُرشَد»

در کارهای خویش با کسانی مشورت کن که از خدا می ترسند، تا به راه درست و راست رهنمون شوی .

کسانی که خوف از خدا داشته باشند و خداوند متعال را همواره ناظر بر اعمال و رفتار خویش بدانند ، سعی می‌کنند که هنگام مشاوره ، حقیقت را بگویندو روش درست و راهکار مناسب را به مشورت کننده نشان دهند؛ زیرا می‌دانند که خداوند متعال ناظر اعمال آن‌ها است و این کار آن‌ها نیز- همچون سایر کارها – ثبت می‌شود و در روز قیامت در مورد آن‌ها حسابرسی دقیقی صورت خواهد گرفت.

ب)خردمند بودن

یکی از ویژه‌گی‌هایی که لازم است مشاور داشته باشد ، غقل و خرد است . امیر مومنان در موارد مختلفی توصیه کرده‌اند که با انسان‌های عاقل و خردمند مشورت شود چراکه مشورت با اهل خرد و صاخب اندیشه ، راه درست را می‌نمایاند و انسان را از لغزش و خطا و پشیمانی مصون می‌دارد. حضرت علی(ع) می‌فرماید:

« مَن شاوَرَ ذُوی الالبابِ ، دُلَّ علی الصَّوابِ »

هرکس با صاحبان خرد مشورت نماید ، به راه راست و درست رهنمون می‌شود.

ج) با تجربه بودن

هرقدر که تجربه‌ی فرد بیشتر باشد، توانایی و قدرت وی در شناخت مسائل مختلف و ارائه راه‌حل‌های متفائت برای حل مشکلات بیشتر و عقیده و نظر او پربارتر و ارزشمندتر خواهد بود.

مشورت با اهل تجربه می‌تواند انسان را در توان‌مندی‌های آنان شریک کند و از خطا‌های گذشتگان مصون دارد و به راه درست رهنمون شود.

لذا در فرمایش‌های حضرت علی (ع) به مشورت با اهل تجربه سفارش زیادی شده و تأکید شده‌است که بهترین مشاور کسی است که دارای تجربه باشد. آن حضرت می‌فرماید:

« أفضَل مَن شَاوَرت ذُواالتَجارب»

برترین کسی که با وی مشورت می‌کنی ، کسی است که دارای تجربه‌های فراوان باشد. آنان که تجربه فراوان دارند ، از آرائی پخته و اندیشه‌ای متقن و قوی بخوردارند، بنابراین می‌توانند مشاوران خوبی باشند.

د) بخیل بودن

یکی از ویژه‌گی‌های مشاور، از نظر امیر مومنان حضرت علی(ع) این است که بخیل نباشد، آ حضرت در این مورد به مالک اشتر می‌فرماید:

«لاتُدخِلَنَّ فی مَشورتِکَ بَخیلاً یعدِلُ بِکَ عَنِ الفَضلِ و یَعِدُکَ الفَقرَ»

افراد بخیل را در مشورت خود دخالت مده ؛ زیرا که تو را از احسان منصرف می‌کندو از تهی دستس و فقر می‌ترساند.

 

ه) ترسو نبودن

یکی دیگر از ویژه‌گی‌ها و شرایط خوب ، در نظر مولی الموحدین امام علی (ع) این است که مشاور، ترسو نباشد. آن حضرت در عهد مالک اشتر، بعد از آنکه فرمود در مشورت خود افراد بخیل را دخالت نده، می‌فرماید:

«و لا جَبَاناً یُضعِفُکَ عَنِ الامورِ»

و نیز با افراد ترسو مشورت مکن ؛ زیرا در کارهاروحیه‌ات را تضعیف می‌کنند.

 

و) حریص نبودن

از دیگر شرایط مشاور ، از دیدگاه حضرت علی (ع) این است که مشاور نبای حریص باشد . آن حضرت در ادامه‌ی نامه به مالک اشتر می‌فرماید:

«ولاحَریصاً یُزَیَّنُ لَکَ الشَرَّۀُ بِالجُورِ»

همچنین حریص را به مشورت مگیر ؛ کحه حرص را با ستمگری در نظرت زینت می‌دهد.

 

ز) دروغ گو نبودن

ویژگی دیگری که امیر مومنان برای مشاور لازم می‌داند این است که مشاور نباید دروغ‌گو باشد ، بلکه باید فردی صادق و راست‌گو باشد. آن حضرت در یکی از سفارش‌های خود می‌فرماید :

«و لا تَستَشِرِ الکذاب فانه کالسَّرابِ یقَرَّب علیک البعید و یُبعَّد علیک القریب »

با فرد دروغ‌گو مشورت نکن، زیرا او مانند سراب است و دور را در نظر تو نزدیک ، و نزدیک را در نظر تو دور می‌نمایاند.

 

منبع : کتاب مدیریت در اسلام