بررسی تحلیلی مرزبندی محلات شهرداری مشهد با نقشه‌ی ادراکی ساکنان

منتشرشده در مشهد فردا یکشنبه, 29 فروردين 1395 00:00

 دکتر عمیدالاسلام ثقه الاسلامی ، استادیار دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد

مریم بهنامی فرد،کارشناس شهر سازی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد

 

چکیده

 در شهر نشینی ایران ، محله دارای پیشینه‌ای طولانی است  باورود مدرنیسم به شهر سازی کشور مفهوم محله به تدریج تضعیف شد و هنوز هم از نظر علمی جایگاه مناسب خود را در برنامه ریزی و طراحی شهری باز نیافته است. یکی از دلایل مهم این موضوع نبود توافق درباره‌ی مفهوم محله و ویژه‌گی‌ها آن در میان جامعه علمی ، برنامه ریزان و طراحان ، دست اندرکاران امور مدیریت شهری و شهروندان است . از طرفی در چند سال اخیر بیشتر شهرداری‌های کشور بحث محله محوری و شکل گیری شورایاری محلات را مطرح کرده‌اند . تحقیق حاضر در جست و جوی شناخت ذهنیّت مردم از مفهوم محله و مقایسه آن با تعریفی از محله است که در مدیریت شهری حاضر اعمال می‌شود. تفاوت اساسی  بنیادی این دو ، یعنی نگاه از بالا به پایین کارشناسان و مدیران شهر که محله را یک ساختار فضایی سازمان دهنده‌ی شهر و یک سلول نظم دهنده می‌دانند و نگاه از پایین به بالا ساکنان محله‌ها که آن را به عنوان مکان زندگی اجتمایی خود می‌شناسند. فریضه‌ی اصلی تحقیق را تشکیل می‌دهد روش تحقیق ، تحلیلی و پیمایشی و نمونه مطالعاتی ، 4 محله از محله بندی شهرداری مشهد در انواع بافت‌های شهری است نتایج نشان می‌دهد که ذهنیّت مردم از محله که در اثر تعاملات بین مفاهیم اجتماعی و مکانی محدوده‌ی زندگی‌شان شکل می‌گیرد. با محله‌هایی قرار دادی که شهرداری‌ها آن را تعریف می‌کنند تفاوت ماهوی دارد. مقاله با توسعه‌هایی درباره‌ی کاربرد یافته‌های تحقیق در تهیه محله‌بندی پیشنهادی شهرداری‌ها خاتمه می‌یابد.

 

واژه‌های کلیدی : ادارک مردم ، ساختار اجتماعی ، ساختار کالبدی- فضایی؛ محله نقشه شناسی