فرصت­ها و چالش­های پارک­های شهر مشهد از منظر شهروندان

منتشرشده در مشهد فردا دوشنبه, 12 مهر 1395 00:00
مشهد فرهنگ مشهد فرهنگ

دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی مطرح کرد

سود مافیا مبنای توسعه شهری

دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی گفت: توسعه شهر بر مبنای سود مافیا مشهود است و بحث در مورد مدیریت شهری باید در مشهد احیا شود.

به گزارش مشهد فرهنگ به نقل از روابط عمومی دفتر مطالعات فرهنگی و اجتماعی شهرداری مشهد، علی کشوری در دویست و سی و سومین نشست از سلسله نشست­های شهر، فرهنگ، اجتماع(شفا) که با موضوع «فرصت­ها و چالش­های پارک­های شهر مشهد از منظر شهروندان» به همراه بررسی الگوی مطلوب تفریح در شهر مشهد برگزار شد، با اشاره به مفهوم تفریح در مدیریت شهری الگوی پیشرفت اسلامی اظهار داشت: از دیدگاه الگوی اسلامی پیشرفت، برای طراحی مدل­های ذهنی مدیریت شهری باید پنج سوال را طرح کرد و پاسخ مناسب آن­ها را یافت.

وی مشکل اصلی مدیریت شهری را فقر گفت­وگو در مورد فلسفه مدیریت شهری دانست و با طرح این پرسش که «فلسفه مدیریت شهری چیست؟» افزود: برآیند مدیریت شهری به سمت چه هدف اصلی هدایت می شود؟

دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی دومین پرسش در موضوع مدیریت شهری را تعریف محله اعلام کرد و گفت: آیا مدیریت شهری به سمت ماهیت محله محوری حرکت می کند و محله از نظر الگوی پیشرفت اسلامی چیست؟ آیا بافت فرسوده شهر و مجموعه امکانات آن را می توانیم به عنوان محله تعریف کنیم؟

کشوری با تعریف محله به معنای محل تامین نیازهای خانوار این پرسش را مطرح کرد که «هرم نیازهای خانوار چیست؟» و افزود: در کوتاه مدت و میان مدت و دراز مدت شهرداری چه اقداماتی برای تشکیل محلات باید انجام دهد؟ و آیا پارک ها ماهیت فرهنگی داشته یا باید به همان شکل گذشته به فعالیت خود ادامه دهند؟ و هرم نیازهای خانوار در حوزه مدیریت شهری محله محور چیست؟

طرح بنیادین مدیریت شهری باید در جهت بهینه­ سازی روابط انسانی تلاش کند.

وی تامین نیازهای تحصیلی، شغلی، روزمره و نیازهای تفریحی خانوار را از وظایف مدیریت شهری دانست و تاکید کرد: نیازهای تفریحی در راس نیازهای خانوار و مهمترین نیاز انسانی در الگوی پیشرفت اسلامی است. تفریح در آیات و روایات اسلامی به معنای عامل ایجاد انگیزه بوده و معنای سخیف سرگرمی مورد نظر الگوی پیشرفت اسلامی نیست، تفریح مورد نظر اسلام می تواند شوق، انگیزه و تلاش برای دست­یابی به نیازهای خانواده در زمینه تحصیل و اشتغال و نیازهای روزمره را فراهم کند.

کشوری مدیریت نیازها، تصمیم­ها و انگیزه­ها را به مسئله فرح وابسته دانست و افزود: در صدر نیازهای انسانی مسائل فرح قرار دارد و نقطه شروع همه فعالیت­های انسانی انگیزه است، نیازهای تفریحی طبق الگوی پیشرفت اسلامی افراد جامعه را به تلاش بیشتر امیدوار کرده و به سمت تامین نیازها سوق می دهد.

وی با بیان اینکه « تنزل معنایی تفریح به سرگرمی و پارک موجب می شود که تفریح در هرم نیازهای خانوار فرعیت پیدا کند» تاکید کرد: با بررسی فطرت انسان­ها در می یابیم که تفریح عامل تاثیرگذار بر نیت­ها و تصمیمات افراد بوده و نقطه شروع حرکت است.

دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی یکی از عوامل ایجاد فرح را روابط انسانی دانست و افزود: در بررسی­های میدانی یکی از عوامل کسالت در جامعه را قطع ارتباطات انسانی ذکر شده و پژوهشگران علت آن را کاهش قدرت مدارا در افراد اعلام کردند و در حال حاضر مدیران با مشاهده کاهش روابط مسالمت آمیز بین فردی در جامعه با  احداث پارک­ها و فضای سبز برای درمان کسالت تلاش می کنند.

فلسفه مدیریت شهری ارتقا امر تربیت است.

کشوری با تاکید بر بهینه­سازی روابط بین فردی به عنوان یکی از متغیرهای ایجاد تفریح در جامعه گفت: یکی از خطرات دولت­های الکترونیک کاهش سطح روابط انسانی است، فعالیت های فرهنگی در پارک ها را باید به­عنوان اقدام کوتاه مدت و اضطراری افزایش داده، اما طرح بنیادین مدیریت شهری باید در جهت بهینه­سازی روابط انسانی تلاش کند، در غیر اینصورت اصطکاک روابط بین فردی را پذیرفته و سپس با احداث پارک­ها برای بهبود وضعیت روانی افراد تلاش می­کند، در حالی ­که مدیریت بهبود کسالت در جامعه از شاهراه روابط انسانی عبور می کند.

وی فلسفه مدیریت شهری را ارتقا امر تربیت تعریف کرد و افزود: مدیریت شهری در بهبود روابط انسانی موثر بوده و خانواده به عنوان نهاد متکفل امر تربیت تحت تاثیر دو دسته عوامل قرار دارد، یکی از عواملی خارجی تاثیرگذار بر خانواده مدیریت شهری است، در سال­های گذشته به دلیل سیاست­های مدیریتی در شهری آپارتمان نشینی گسترش یافت و موجب احداث خانه­هایی با شرایط نامناسب شد، نحوه ساخت این منازل مسکونی نهاد خانواده را تضعیف کرد.

دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی با بیان اینکه مدیریت شهری می تواند موجب تقویت عوامل موثر بر نهاد خانواده شود، تاکید کرد: مدیریت شهری باید در جهت احداث محلات اقدام کند، این محلات دارای جذابیت بوده و ظرفیت پشتیبانی از نهاد خانواده را دارا باشد، در غیراینصورت به دلیل عدم وجود کالبد شهری مناسب برای استقرار خانوار، شهروندان در اولین مناسبت­ها از شهر خارج می شوند.

احداث هایپر مارکت­ها، اتوبان­ها و پارک­های بزرگ ماهیت محلات را به چالش می کشد

کشوری با تاکید بر اینکه با تقویت محله تفریحات خرد در محله ایجاد می شود، افزود: ساخت پارک­های بزرگ ضد فرهنگ بوده و روابط انسانی را به چالش می کشد، در حال حاضر باید در پارک­های بزرگ برنامه­های فرهنگی و اجتماعی برگزار شده و نیازهای مقطعی مردم پاسخ داده شود، اما در دراز مدت به دلیل اینکه محله مکان استقرار خانواده است، تفریح باید به عنوان جزئی از نیازهای محله برنامه ریزی شود.

وی با بیان اینکه احداث هایپر مارکت­ها، اتوبان­ها و پارک­های بزرگ ماهیت محلات را به چالش می کشد، گفت: با این شرایط محلات نابود شده و خانواده هسته­ای تربیت را به چالش می کشید، کسالت بنیادین در انسان تنهایی که در آپارتمان زندگی می کند با ایجاد پارک­ها بهبود نمی یابد.

دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی احداث پارک­های خارج از محلات و هایپرمارکت­ها را اقدام ضد محلات دانست و اظهار داشت: ایجاد هایپر مارکت­ها موجب افزایش سفرهای درون شهری و مشکلات امنیتی شده و نیازهای روزمره خارج از محله تامین می شود، محلاتی که برای خانوار جذاب نیستند به محل خواب تبدیل می شوند، اگر نحو مدیریت شهری ادامه یابد هویت و روابط انسانی نابود خواهد شد.

فقط 62 درصد از شهروندان از پارک­های شهر مشهد رضایت دارند

در ادامه جلسه سید حسن وزیری، پژوهشگر دفتر مطالعات فرهنگی و اجتماعی شهرداری مشهد با اشاره به تحقیقات صورت گرفته از سوی دفتر مطالعات شهرداری مشهد در راستای شناسایی چالش­ها و آسیب­های پارک­های شهری اظهار داشت: این تحقیق با هدف شناسایی گروه­های عمده استفاده کننده از پارک­های شهر و بررسی تناسب نیازهای این افراد با پارک­ها انجام شد.

این پژوهشگر با بیان اینکه تحقیق به روش پیمایش و از طریق توزیع پرسش نامه انجام شده است، افزود: در این تحقیق هشت پارک بزرگ شهر و در مجموع نظرات 638 نفر از شهروندان مورد بررسی قرار گرفت و به شناسایی آسیب­های پارک­های بزرگ شهر و علاقه مردم به نوع مدیریت این پارک­ها و اهداف و انگیزه استفاده کنندگان پرداخته شد.

وزیری با اشاره به آمار این پژوهش اعلام کرد: از نگاه مردم بویژه بانوان پارک­های شهر  به دلیل آسیب­های اجتماعی و چگونگی طراحی آن برای استفاده بانوان مناسب نیست و بهترین حالت استفاده از پارک­ها برای مصارف خانوادگی است.

این پژوهشگر با اعلام اینکه پارک ریحانه از سوی زنان به عنوان بهترین پارک مشهد انتخاب شده است، افزود: از نظر زنان پارک کوهسنگی به عنوان دومین پارک امن شهر انتخاب شد و کمپ غدیر به دلیل محصور بودن و کنترل ورود و خروج نیز دارای امنیت اعلام شده است، از نظر شهروندان پارک­های ملت، خورشید و وکیل آباد شرایط مناسب برای استفاده زنان مجرد را ندارند.

وزیری پارک بهار و غدیر را بهترین پارک برای استفاده کودکان اعلام کرد و گفت: طبق این پژوهش پارک وکیل آباد شرایط مناسبی برای استفاده کودکان ندارد.

این پژوهشگر میزان رضایت کلی از پارک­های بزرگ شهر را تنها 62 درصد اعلام کرد و افزود: حدود 40 درصد مردم از شرایط پارک­ها ناراضی هستند، زیبایی فضای سبز بهترین شاخص و نور پردازی محل تردد بدترین شاخص را از نظر مردم داشته است.

35 درصد از مردم مشهد در پارک ها احساس امنیت ندارند.

وی نور پردازی نامناسب را به عنوان یکی از عوامل ناامنی در پارک­ها نام برد و اظهار داشت: پارک­های کوهسنگی، کمپ غدیر و بهار دارای بهترین امکانات رفاهی از سوی شهروندان شناخته شده و پارک­های طرق و خورشید کمترین امکانات را دارند.

وزیری بیشترین آسیب­های اجتماعی موجود در پارک­ها که توسط شهروندان مشاهده یا شنیده شده است را روابط نامناسب، بی حجابی و عدم پوشش مناسب اعلام کرد و افزود: دزدی و زورگیری کمترین میزان ارتکاب جرایم بوده و پارک­های خورشید، ملت و وکیل آباد بیشترین آسیب در روابط نامناسب و بدحجابی را دارند و پارک بهار و کمپ غدیر با کمترین میزان آسیب مواجه هستند.

این پژوهشگر با تاکید بر اینکه تنها 65 درصد از شهروندان در پارک احساس امنیت می کنند، گفت: 35 درصد شهروندان در پارک­های شهر احساس ناامنی می کنند و این میزان وجود ناامنی و عدم احساس امنیت حائز اهمیت است.

وزیری با بیان اینکه 48 درصد مردم مهمترین تخصص برای اداره پارک را حوزه فرهنگی دانستند، اظهار داشت: 38 درصد از مردم سازمان خدمات شهری را به عنوان متخصص اداره پارک­ها اعلام کرده و 48 درصد شهروندان خواستار اولویت­های فرهنگی و اجتماعی در پارک­ها بودند.

این پژوهشگر با اشاره به اینکه 74 درصد پاسخگویان نیازهای فرهنگی و اجتماعی را در پارک­ها مهم اعلام کردند، گفت: تنها 44 درصد از مردم احساس می کردند که مردم در اداره پارک مشارکت دارند، 80 درصد از مردم سرسبزی و طراوت موجود در پارک و 88 درصد رسیدن به آرامش و دوری از استرس­های روزانه را هدف استفاده از پارک اعلام کرده و دیدن همسایگان و مطالعه کتاب کمترین انگیزه استفاده از پارک بوده است.

وزیری اولویت احداث فضاهای با کاربری ویژه در پارک­ها را با فضای تفریح و سرگرمی دانست و اظهار داشت: اولویت دوم احداث فضای ویژه برای تفریح بانوان بوده که از سوی آقایان و بانوان اعلام شده­است و آخرین اولویت با رستوران، غذاخوری و نمایشگاه دائمی در پارک بود.

این پژوهشگر با اشاره به اولویت مردم در اجرای برنامه­ها و مسابقات فرهنگی و ورزشی و برگزاری نمازجماعت در فضای باز گفت: در پارک بهار هر شب نماز جماعت با حضور بیش از دویست نفر برگزار می شود و به دلیل دائمی بود این برنامه جمعیت نمازگزاران در پارک افزایش یافته­است.

وزیری با اشاره به امکانات رفاهی در پارک­ها گفت: از نظر مردم پس از اینکه همه امکانات رفاهی در پارک ایجاد شد، باید اولویت­های فرهنگی در آن اجرا شود، به عنوان مثال در پارک طرق که امکانات رفاهی هنوز کامل نیست اولویت مردم ابتدا بهبود خدمات رفاهی است و پس از ایجاد امکانات مناسب برای اولویت­های فرهنگی اقدام شود.

راه حل آسیب های اجتماعی افزایش تعرف در محلات است.

در ادامه جلسه رضوی خبرنگار شهرآرا با بیان اینکه احداث پارک­ها با اشاره به مباحث مطرح شده از سوی دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی در نشست اظهار داشت: این مباحث شیوه مدیریت شهری نبوده و مباحث مطرح در این جلسه ناظر به حقایق است و بر مبنای وقایع جاری در جامعه گفت­وگو نشده­است.

رضوی با انتقاد از اینکه این مباحث مدیریت آرمان شهر بود و نه شهر، گفت: در حالی که هنوز تعریف درستی از انسانیت، عدالت، جامعه، حکومت و مباحث محوری­تر وجود ندارد نمی توانیم تعریف درستی از تفریح، سرگرمی و تربیت که ذیل مجموعه آن مفاهیم قرار می گیرد، ارائه کنیم. احداث پارک­های بزرگ و هایپرمارکت­ها در ذیل مباحثی که لزوما فرهنگی نیست موثر بوده و احداث آن در فرهنگ موثر است و احداث هایپر مارکت در یک محله فرصت­های شغلی بسیاری ایجاد می کند که در غیر اینصورت فساد و فحشا و فقر دامنگیر منطقه خواهد شد.

وی با بیان اینکه در باز تعریف شهر اسلامی نظرات متفاوتی وجود دارد، تاکید کرد: با دیدگاه مباحث مطرح شده در نشست همه افراد در شهر اسلامی باید مومن و عارف به خداوند باشند، در حالی که شهر اسلامی شهری­ست که اکثر ساکنان آن مسلمان بوده اما از ادیان دیگر نیز در آن زندگی می کنند و در سیره اهل بیت هم شهروندان با روش های فشار و تهدید ملزم به رعایت تفکر خاصی نمی شدند، در تعریف شهر اسلامی مسلمانانی که ظاهرا به اسلام اعتقاد داشته اما عملا اعتقادی به آن ندارند، هم می توانند در شهر زندگی کنند و باید امکانات را برای همه اقلیت­ها فراهم کرد.

رضوی با بیان لزوم ایجاد امکانات برابر برای همه شهروندان گفت: به نظر می رسد این سخن در آینده موجب می شود پارک­ها تخریب شده و حسینیه و مسجد به جای آن احداث شود، در برخی از نگاه­های ائمه جمعه در بسیاری از شهرهای ما تفریح به معنای عیاشی تعریف می شود که ریشه آن تعریف نادرست از شهر اسلامی است، به عنوان مثال اگر در شهر مشهد هم وطنان ارمنی نمی توانند از دیسکو استفاده کنند حداقل پارک را برای رفاه حال آنان فراهم کنیم و محل تامین نیازهای متنوع انسان­ها را فراهم کنیم.

کشوری در پاسخ به این پرسش با بیان اینکه با احداث پارک محلات به جای پارک­های بزرگ بسیاری از مشکلات با توجه به تعرف حل می شود، اظهار داشت: در پارک ملت افراد یکدیگر را نمی شناسند و موجب می شود که خود کنترلی بر رفتار افراد وجود نداشته باشد، نگاه توسعه­گرا به دلیل فقدان تعرف قتل و جنایت را به جامعه ما تحمیل کرده است، با دولت الکترونیک و مانیتورینگ نمی توانید مردم را به رعایت قانون ملزم کنید، اما با ارتقا تعرف که درونی­تر و سازگارتر است می توان آسیب­های اصلی مدیریت شهری را کاهش داد و پارک های محلات را در تمام سطح شهر حتی محلات ارمنی نشین احداث کرد، آسیب اصلی مدیریت شهری آسیب های اجتماعی بوده و راه حل آن تعرف است.

پارک های بزرگ نیاز مدیریت شهری است.

در ادامه نشست دائمی، مدیر پارک کوهسنگی، احداث پارک­های بزرگ را نیاز جامعه مدرن دانست و اظهار داشت: پارک کوهسنگی در برخی فصول سال مکان بین المللی و محل تفریح توریست­های خارجی است، نمی توانیم توریست­های خارجی را به پارک­های محله احمدآباد ببریم، امکاناتی که در پارک ملت یا کوهسنگی وجود دارد در یک پارک محلات قطعا نبوده و شرایطی فراهم کنیم تا کسانی که از پارک محله خود خسته شده و احساس می­کنند به جای یک هکتار به پنجاه هکتار فضای سبز نیاز دارند، بتواند به این پارک­ها مراجعه کند.

 مدیر پارک کوهسنگی مشهد، احداث پارک­های بزرگ را نیاز مدیریت شهری دانست و افزود: اما از احداث پارک­های محلات نباید غافل شویم، ایجاد پارک­های محلات موجب می شود تا استفاده مردم از پارک­های بزرگ کاهش یابد.

دائمی با بیان اینکه اولین نکته مورد توجه مردم برای مراجعه به پارک­ها استفاده از فضای سبز شهری است، تاکید کرد: از محیط­های فرهنگی موجود در سطح شهر بهره برداری فرهنگی قابل قبول و موثر نمی شود، ساعات مراجعه زوار در کمپ غدیر بیش تر از حرم مطهر است، زوار در حرم مطهر سی دقیقه زیارت می­کنند اما در کمپ غدیر 4 الی 5 ساعت برای تامین غذا و استراحت و بازی صرف می­کنند.

گلمکانی مدیر پارک امت در اعتراض به انتقادات مطرح شده درمورد پارک­های شهر گفت: متاسفانه در حال حاضر تهاجم فرهنگی فقط در پارک­ها پیگیری می شود، درحالی که ریشه آن در مسائل دیگری بوده و نمود ظاهری آن در پارک­ها ست.

باید گفت­و­گو در مورد فلسفه مدیریت شهری را در مشهد زنده کنیم.

در ادامه نشست یکی از حضار با بیان اینکه هرکدام از پارک­ها نیازهای خاص خود را داشته و مقایسه پارک طرق با پارک ملت مناسب نیست، اظهار داشت: تمام مباحث حجت الاسلام و المسلمین کشوری درمورد آرمان شهر اسلامی است درحالی­که در امت واحده پارک ایجاد نشده و تنها نهاد خانواده، محله و مسجد کاربری وجود داشت.

این شهروند تاکید کرد: اگر به آن مفاهیم امت واحده اسلامی برگردیم، بسیار دور از انتظار است که پارک­های بزرگ شهر آسیب­زا باشند، اگر شهروندان قوانین را نشناسند با دست­یابی به آن میزان شعور اسلامی،   باز هم رفتار اسلامی را رعایت می کنند، اگر در فضای ناامن قرار گیرند با حسن اخلاق اسلامی می توانند آن را حل کنند.

وی با بیان تفاوت­های آرمان شهر اسلامی صدر اسلام با شهرهای امروز گفت: طرحی در جهت اصلاح مردمان جامعه ارائه شد، اگر مردمان تا این حد خوب تربیت شوند، استفاده از پارک­های بزرگ شهری هم تبعاتی به دنبال نخواهد داشت.

در ادامه نشست کشوری در پاسخ به پرسش حضار اظهار داشت: گفتگو درمورد فلسفه مدیریت شهری صفر بوده و کاملا مشخص است که در توسعه شهر مافیا بر مبنای سود تصمیم می گیرد و مدیران خوب اهداف مقطعی را طراحی می کنند، حداقل می توانیم به عنوان اولین گام، گفت­و­گو در مورد فلسفه مدیریت شهری را در مشهد زنده کرده و با این روش به فهم مشترک دست یابیم.

وی با بیان اینکه سند مدیریت شهر مشهد فاقد فلسفه لازم در زمینه مدیریت شهری است، گفت: صدها تصمیم در بخش­های مختلف شهر گرفته می شود و هیچ معیاری برای هماهنگ سازی سطح تصمیم وجود ندارد، طراحی حرم مطهر را به گونه­ای تغییر دهیم که سطح ماندگاری زائر در حرم افزایش یابد.