پیاده روی اربعین با سبک زندگی اسلامی اومانیسم را به زانو در می آورد

سه شنبه, 25 آبان 1395 00:00

پیاده روی اربعین با سبک زندگی اسلامی اومانیسم را به زانو در می آورد

 مشهد فرهنگ به نقل از قدس آنلاین - بی تردید در قرن بیست و یکم و در عصری که اندیشه مدرنیزم بر همه جا سایه افکنده و فلسفه اومانیسم و انسان گرایی که به فردگرایی منجر می شود در تمامی جوامع در حال جولان است اربعین می تواند سبک زندگی اسلامی را به نمایش بگذارد.

پیاده روی اربعین حسینی که قدمتی به تاریخ عاشورای حسینی دارد در سال های اخیر شور و شوق و وسعتی غیرقابل پیش بینی گرفته است به گونه ای که به بزرگترین تجمع صلح آمیز انسانی تبدیل شده و توانسته زائرانی از اقوام و مذاهب و حتی ملل و دیگر ادیان را با خود همراه کند برای همین هم است که این پیاده روی به خار چشم دشمن تبدیل شده و برای تضعیف و تخریب آن نیز برنامه ریزی می کنند.

از این رو و به منظور بررسی ابعاد مختلف و دامنه اثرگذاری این پیاده روی با حجت الاسلام والمسلمین سیدمهدی علیزاده موسوی، رییس پژوهشکده حج و زیارت و استاد حوزه و دانشگاه به گفت وگو پرداخته ایم که مشروح آن از نظرتان می گذرد:

 

چرا پیاده روی اربعین از اهمیت ویژه برخوردار است به گونه ای که حضور آن امروز از بعد صرفا عبادی خارج شده و ابعاد مختلف سیاسی، جامعه شناسی و بین المللی پیدا کرده است؟

مسئله پیاده روی اربعین از چند بُعد قابل بررسی است: نخست بُعد عبادی و معنوی پیاده روی که در روایات نیز بدان اشاره و تصریح شده است «بهترین کارها سخت ترین آنها است»، پیاده روی اربعین نیز با توجه به آنکه کار مشکلی است ثواب بیشتری در زیارت دارد علاوه بر این، در روایات بر پیاده رفتن به زیارت اهل بیت(ع) به ویژه امام حسین(ع) توصیه و سفارش شده که سرها پایین باشد و زیر لب «یا الله» تسبیح خدا گفته شود و زائر شمرده گام بردارد لذا زیارت با پای پیاده سنت بوده چنانکه جابر و اهل بیت(ع) اینچنین به زیارت امام حسین(ع) رفته اند حتی اهل بیت(ع) حج را با پای پیاده انجام می دادند یا نقل شده برخی بزرگان بارها زیارت حج و نجف و کربلا را با پای پیاده انجام داده اند.

 علاوه بر این، پیاده روی اربعین در بُعد خودسازی هم بسیار موثر است چراکه زائر به سوی هدفی مقدس می رود و با هر گام به آن مقصد نردیک تر شده و چون با سختی به آنجا می رسد عظمت و اوج زیارت بیشتر می شود و این زیارت انسان ساز و عامل رشد و کمال او است به ویژه آنکه انسان سعی کند در این مسیر به مشکلات و ناراحتی ها فکر کند و با خدا سخن بگوید هر چند بعضاً متاسفانه دیده می شود برخی برای تفریح به این سفر می روند اما اگر اینچنین نباشد و انسان با حال خوش و تعلق خاطر و شوق وصال در این مسیر حرکت کند دستاورد عجیبی دارد چنان که اگر انسان به اندازه بال مگسی با معرفت برای حضرت سیداشهداء(ع) اشک بریزد، بی شک بهشت را برای خود خریده است کسی که اینچنین زیارت می رود حضرت(ع) حتما دستش را می گیرد و جایگاه بالایی به دست می آورد.

از حیث جامعه شناسی نیز اربعین و پیاده روی آن نوعی همگرایی و تجانس بین مسلمین به وجود می آورد؛  چراکه امام حسین(ع) صرفا به شیعه تعلق ندارد، چنانکه در سفر به هند چندین هزار هندی را دیدم که برای حضرت اباعبدالله(ع) مجلس گرفته بودند و یا اهل سنتی را دیدم که به شدت به حضرت سیدالشهداء(ع) ابراز ارادت و علاقه می کردند.

از این رو، به نظر می رسد اگر بتوان روی پیاده روی اربعین سیاستگذاری اساسی انجام داد و آن و اهدافش را تبیین و همه ابعادش را بررسی کرد در حوزه های جامعه شناسی می تواند عامل همگرایی و وحدت باشد؛ چنانکه حج عامل وحدت است و در آن نه مذهب و نه ثروت و قومیت مطرح نیست و همه از هر قشر و طبقه و قوم و ملیت به مشعر و منا و طواف می روند همه مسلمین نیز برای اهل بیت(ع) عظمت و قداستی خاص قائل اند، لذا اگر به خوبی روی پیاده روی اربعین کار و این مسئله نهادینه شود، می تواند به وحدت کمک کرد.

 

پشت پرده این همه آثار و برکات پیاده روی اربعین چیست؟

 زمانی بحث زیارت مطرح است و زمانی دیگر زائر سه روز بین ۸۰ ۹۰ کیلومتر را با دیگران می پیماید و این سبب الفت و آشنایی فرق و اقوام و افکار با یکدیگر می شود و می تواند تبلور وحدت باشد اما با این شرط که مراقب باشیم اربعین در طول زمان گرفتار آسیب و بدعت نشود، مثل قمه زنی و برخی کارهای سخیف که وجهه شیعه را تخریب می کند و می تواند تجلی سوء فرهنگی اجتماعی داشته باشد.

بنابراین، اربعین قدرت نمایی نه فقط شیعه بلکه همه مسلمانان است، قریب به ۲۰ میلیون عاشق در یک مسیر حرکت و اعلام می کنند که اگر کسی بخواهد حریم اسلام را تهدید کند این عشاق آماده اند برای مرز و بوم اسلامی جان خود را هم فدا کنند.

 

آیا این پیاده روی چندروزه که صلح آمیزترین تجمع چندمیلیونی انسانی است می تواند تبلیغات منفی تکفیری ها و تشیع انگلیسی و پروسه شیعه هراسی و شیعه ستیزی را خنثی و کمرنگ کند؟   

 دشمنان تشیع و مسلمانان، سلفی های تکفیری هستند و از هر فرصتی برای شیعه هراسی و شیعه ستیزی استفاده می کنند و راز بقای آنها ایجاد شکاف های میان مذهبی است و هر چه این شکاف ها بیشتر شود مسلما در رسیدن به اهداف خود قوی تر خواهند بود، لذا از مواردی که بشدت روی آن تبلیغ می کنند پیاده روی اربعین است، به ویژه هر چه به اربعین نزدیک تر می شویم می گویند پیاده روی اربعین قدرت نمایی شیعه برابر اهل سنت است و از سوی دیگر می گویند شیعه چه اندازه قدرتمند شده و جمعیتی که اینچنین به سوی حرم می رود، باید محدود شود.

اما... اینها فراموش کرده اند اگر کسانی که به سوی حرم امام(ع) می روند را بررسی کنند به صورت فرد فرد کسانی اند که عاشق حضرت(ع) اند و ویژگی بارز آنها تاثر از قیام حسینی است قیامی که رویش هایی همچون جناب حرّ داشت و نیز امامی که سیراب کردن اسب دشمن را بر خود مقدم می داشت و در لحظه آخر هم فرمودند: اگر با من نجنگید با شما نخواهم جنگید و با اینکه فرزندانم را کشته اید باز می گردم و اما بیعت نمی کنم.

اگر این روحیات زنده شود قطعا به نفع جامعه اسلامی و مسلمانان است و برای همین است که سلفی ها و اربابانشان با آن مخالفت و مبارزه می کنند.

البته علی رغم این کارشکنی ها شاهدیم که جمع کثیری از مسیحیان و اهل سنت نیز در این پیاده روی شرکت می کنند و اینها نشان می دهد آنچه تبلیغ می شود صحیح است و خمیرمایه و ملات تبلیغات سلفی ها برخی اعمال ناشاسیتی است که برخی اگاهانه و برخی ناآگاهانه انجام می دهند.

 

ممکن است برخی هم ناخواسته آب به آسیاب شیعه انگلیسی و وهابیت تکفیری ریخته و پروسه شیعه هراسی را تشدید کنند؟

 بله، بروز برخی خرافات در این مسیر مثل راه رفتن به شکل چهارپایان و زنجیر به گردن انداختن و ... اصلا مورد قبول اهل بیت(ع) نیست یا قمه زدن به طفل شش ماهه و امثال آن سبب اسلام هراسی و شیعه هراسی می شود، چنان که وقتی در فضای مجازی وازه شیعه جستجو می شود نخستین تصاویر و مطالب به عکس های قمه زنی اختصاص دارد و این نشان می دهد که دشمن بشدت در این فضا در حال فعالیت است.

 لذا اگر می خواهیم نام اهل بیت(ع) همیشه در اوج باشد باید مراقب اعمالمان باشیم چنانکه معصومان علیهم السلام خود نیز فرموده اند: «برای ما زینت باشید نه موجب سرشکستگی

امام زمان(عج) هم امروز راضی نیستند که ما به گونه ای عمل کنیم که نگاه دنیا به شیعه ضعیف شود و شیعه باید با عقلانیت و تدبر و نگاه تقریبی پیش برود و پیاده روی اربعین بهترین زمان برای نمایش این عقلانیت است.

 از نظر ترویج و تبلیغ سبک زندگی اسلامی این پیاده روی چه نقشی ایفا می کند و آیا می توان این ایام را ماکتی زیبا از این سبک و دست یافتنی و قابل پیاده سازی در جامعه اسلامی برای همه سال دانست؟

 بله، از جریان پیاده روی اربعین می توان به سبک زندگی اسلامی نیز دست یافت، بنابر روایات در دولت مهدوی همه با هم برابرند و تبعیضی نیست و تعامل میان افراد جامعه به قدری است که اگر کسی نیاز مالی داشته باشد دست در جیب برادر مومنش کرده و نیازش را برطرف می کند.

بی تردید در قرن بیست و یکم و در عصری که اندیشه مدرنیزم بر همه جا سایه افکنده و فلسفه اومانیسم و انسان گرایی که به فردگرایی منجر می شود در تمامی جوامع در حال جولان است اربعین می تواند سبک زندگی اسلامی را به نمایش بگذارد.

اینکه پیرزنی همه داشته اش که چند سیب زمینی است را به زائران حسینی می دهد یا فردی با جایگاه اجتماعی بالا کفش زائران را واکس می زند همه در اخلاق اسلامی ریشه دارد که متاسفانه در جوامع اسلامی کمرنگ شده است لذا کاری که نخبگان و مبلغان و صداوسیما و دیگر رسانه ها باید انجام دهند بُلد کردن این جلوه ها است تا در طول سال هم از آنها بهره بگیرند و اگر نهادینه شود؛ بدین معنا که اگر زائری از عراق در غیر این ایام وارد مشهد و قم شد نگاه ما خدمت به زائر اهل بیت(ع) باشد و از سوی دیگر زائران هم احترام میزبان را حفظ کنند.

بنابراین، اربعین علاوه بر اینکه می تواند زیرساخت های همگرایی و وحدت را فراهم کند می تواند برای خانواده های امروزی نیز سبک زندگی باشد و گرمای خانوادگی را که به دلیل فردگرایی رنگ باخته و سرد شده دوباره احیاء کند.

و سخن پایانی...

کسانی که در این ایام عازم پیاده روی اربعین هستند، مراقب باشند که نماینده نظام جمهوری اسلامی ایران در عراق اند؛ متاسفانه گاه مشاهده می شود از این شرایط و مهمان نوازی عراقی ها سوءاستفاده می شود و برخی زیاده روی ها گرچه به ندرت اتفاق می افتد اما به سان لکه ای سیاه که لباس سفیدی را از سکه می اندازد می تواند ما را از مسیر رسیدن به اهداف پیاده روی اربعین منحرف کند.

 لذا زائران اربعین حسینی باید توجه داشته باشند به عنوان نمایندگان نظام باید حرمت میزبانان عراقی که با خلوص نیت و اخلاص به زائران خدمت می کنند را رعایت کرده و حتی اگر بعضا بی مهری ای هم دیدند آستانه تحملشان را بالا ببرند و نظر به کرامت و عنایت امام حسین(ع) داشته باشند چنان که شاعر گفت:

«آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند                         آیا بود که گوشه چشمی به ما کنند؟»