فرصت‌ها و چالش‌های فضای مجازی(دکترحمیده عادلیان)

پنج شنبه, 27 آبان 1395 ساعت 00:00

دکترحمیده عادلیان -  سال‌هاست که وقتی بحث فضای مجازی به میان می‌آید بیش از هر مقوله‌ای تهدیدها و چالش‌های آن از سوی تصمیم سازان و متولیان امر مورد تأکید قرار می‌گیرد؛ البته نمی‌توان این عرصه راهمانند دیگر ساحت‌های ارتباطی ورسانه ای به دور از آسیب دانست به طوری که بنابر تجربیات متعدد این فضا قادر است زمینه‌ساز خشونت‌ها و سوءاستفاده‌های جدی را فراهم کند که از راهکارهای مؤثر دراین زمینه آگاه سازی، آموزش و روشنگری کاربران است.
متأسفانه در جامعه امروز با تنگناها و آسیب‌هایی روبه رو هستیم که ریشه در ضعف توانمندی افراد در ابعاد روانی و اجتماعی دارد، درحالی که می‌توان با بهره‌گیری هوشمندانه از ابزارها و فناوری‌های رسانه‌ای نو برای رسیدن به اهداف آموزشی، ارتقای سلامت وهمچنین ایجاد فضاهای مداخله‌گردرکاهش آسیب‌های روانی و اجتماعی سودجست. به هرروی باید پذیرفت نسل امروز ما به این فضاها ورود پیدا کرده و حضوری جدی در آن دارد. به این ترتیب والدین، نظام آموزشی، سیاستگذاران و برنامه ریزان می‌توانند با مشارکتی جمعی درهدایت افراد دربه کارگیری عناصر فضای مجازی اثرگذار باشند. برای نمونه درعرصه آموزش وپرورش ومهارت افزایی فرزندان می‌توان ازاین فناوری‌ها بهره گرفت، چراکه هنوزهم به دلیل کاستی در رعایت عدالت آموزشی در جامعه مناطقی وجود دارند که کودکان آن‌ها از فقر و کمبود امکانات تحصیلی رنج می‌برند به این ترتیب ابزارهای موجود در فضای مجازی می‌تواند با تکیه بر اجرای برنامه‌هایی همانند آموزش از راه دور در رفع این کاستی‌ها مؤثر باشد.
در عرصه ارتقای سلامت جامعه نیز فناوری‌های نو قادر به حمایت‌های مداخله‌ای و تخصصی است، بخصوص آنکه وجود منابع غیرایمن و آسیب‌زا که به اشکال مختلف ادعای آموزش و مشاوره دارند، بیش از آنکه کارگشا باشد باعث لطمات جدی به افراد و خانواده می‌شود. به این ترتیب برای تولید محتوای کارآمد نیاز به فعالیت گروهی وتیمی متخصصان مختلف است. بدیهی است که فعالان حوزه مجازی و برنامه نویسی که دانش و تخصص تکنیکی لازم را برای تولید این فضاها دارند نیاز به کمک گرفتن از دیگر گروه‌های تخصصی حوزه سلامت وآموزش همانند پزشکان، معلمان و مددکاران اجتماعی دارند تا بتوانند از دانش،مهارت و تجربیات آنان برای حضور کیفی و مؤثر در این عرصه استفاده کنند و متعاقباً متخصصان حوزه سلامت وعلوم انسانی نیز می‌بایست در طراحی فضاهای مجازی مداخله‌ای از تخصص‌های فنی برنامه نویسان ودیگر فعالان فضای مجازی بهره‌مند شوند.
نکته دیگری که در امنیت فضای مجازی نقشی کلیدی دارد تأکید بر ابزارهای نظارتی و کنترلی است، به این ترتیب با تکیه بر جنبه‌های حقوقی می‌توان به تبیین و تعریف تخلف‌ها و مجازات‌های مناسب با جرم در فضای مجازی پرداخت زیرا دراین فضاها شکل جرایم وآثار مخرب آن می‌تواند متفاوت از ساحت حقیقی زندگی کاربران باشد، چراکه اغلب کاربران تصورمی کنند که فضای مجازی عرصه‌ای برای سرگرمی و لذت است درحالی که به واقع این فضاها ادامه زندگی حقیقی ما به شمار می‌آید، از این رو بر آموزش و توانمند افزایی کاربران باید توجهی جدی‌تر داشت.