شما اینجا هستید: صفحه اصلیزیارتزیارت؛ ارزیابی و محاسبه نفس

زیارت؛ ارزیابی و محاسبه نفس مطلب ویژه

منتشرشده در زیارت چهارشنبه, 15 دی 1395 10:14

حضور یافتن در عتبات ائمه (علیهم السلام)؛ به حساب خود رسیدگی کردن، به گذشتۀ خویش و اعمال خود توجه کردن و اراده به پاک شدن و خوب زیستن از آثار دیگر زیارت است. در بسیاری از موارد بار معنوی زیارت؛ منشأ تحول عظیم روحی می­ شود. وقتی زائر در مقابل یکی از حرم های معصومین (علیهم السلام) قرار می ­گیرد و شخصیت خود را با آنان مقایسه می­ کند و به یاد خطاها و لغزشهای زندگی خود می ­افتد و تصمیم به جبران گذشته می گیرد. زائر، همین که در کنار ائمه (علیهم السلام)؛  که انسان هایی کامل هستند حضور پیدا می کند و خود را با آنان که به حق، میزان انسانیت هستند مقایسه می ­کند، متوجه فاصله ها می­ شود. با خود می­ گوید: "آنان چه کردند و به کجا رسیدند و من کجا هستم!"
زائر گوشه ای از سیمای امامان معصوم (علیه السلام) را در زیارتنامۀ «جامعه کبیره» مطالعه می ­کند، بعد به قضاوت می­ نشیند که ما در برابر چه افرادی و بر مزار چه کسانی قرار گرفته ‌ایم؟ «آنان معدن رحمت هستند و من ... ، ایشان حلم و بردباری را به سر حد کمال خود رسانده اند، ولی من ... ؛ کلام ایشان نور، فرمانشان رشد، سفارششان تقوا، عملشان خیر و عادتشان احسان است»
آری، زائر قبل از اینکه در روز حسابرسی با این ارزیابی سنگین روبرو شود، خودش در محضر امام به ارزیابی اعمال و کردار خویش می­ پردازد، چرا که در قرآن کریم آمده است: «و الوزن یومئذ الحق»، میزان در روز قیامت حق و حقیقت است و در روایات فراوانی میزان، اعمال امیرالمؤمنین (علیه السلام) و دیگر ائمه (علیهم السلام) معرفی شده اند.
 

 ارتباط با انسانی کامل و حضور در کنار مزار او باعث بالا بردن گنجایش روحی انسان و تکامل معنوی او می ­شود، به طوری که زائر اگر با حضور قلب و خاضعانه به زیارت آنان رفته و ایشان را بخواند، رحمت الهی شامل حال او می ­شود و درصدد جبران خطاهای گذشته خویش برآمده و از توجه و عنایت الهی بهره مند خواهد شد.
زیارت، عامل تزکیه نفس و خودسازی و تربیت است. یکی از اثرات مهم زیارت این است که زائر بعد از حضور در حرم و بارگاه امام معصوم (علیه السلام)، که در حقیقت الگویی عملی از ناحیه خداوند برای بشریت است حضور می یابد، بین خود و او در رفتار مقایسه کرده و به کاستی های خود پی ­می برد. برای ماندگاری این اثر سازنده توجه و رعایت نکاتی مؤثر است از جمله:
1. توجه به جایگاه معصومین (علیهم السلام) در جهت الگو بودنشان برای شیعیان و محبان. امامان معصوم (علیهم السلام) برای شیعیان مثال آئینه ای هستند که مؤمن نقص ها و کاستی های خود را در آن می ­بیند و در صدد جبران آن بر می­ آید.
2. آشنایی و مطالعه زوایای مختلف زندگی امام (علیه السلام) و طریقه بندگی وی در طول زندگانی نورانی شان. شناساندن الگوی مناسب در برنامه های تربیتی اسلام جایگاه بالایی دارد. زندگانی اهل بیت (علیهم السلام) به عنوان برگزیدگان خداوند، معیار و میزان برای سنجش عمل پیروانشان است. آنها الگوی جامعۀ مسلمین هستند؛ بنابراین واجب است مؤمنین با زندگی و راه و روش آنها آشنا باشند.
 
3. دقت و مطالعه در مضامین والای زیارتنامه ها، مخصوصاً زیارت جامعه کبیره. بهتر است علاوه بر خواندن متن عربی زیارتنامه­ ها به ترجمۀ آنها هم دقت شود. زیارتنامه ها برخی کلام خود امامان و برخی انشا و آموزش های ائمه (علیهم اسلام) است که علاوه بر مفاهیم زیبای معنوی و عرفانی، مسائل اعتقادی توحید­­ی، نبوت، صفات خدا، شناخت ائمه (علیهم اسلام)، اوصاف و فضائلشان، تاریخ زندگی و عملکرد اولیای دین و مظلومیت های آنان را نیز در بر می ­گیرد و در واقع یک کلاس آموزشی کامل هستند.
4. درخواست از امام و طلب دعا از وی در نزدیک شدن حقیقی به ایشان. نقش بستن محبت و عشق اهل بیت (علیهم اسلام)  در قلب هر مؤمنی از بهترین دعاهاست که نتیجۀ آن رسیدن به سعادت دنیوی و اخروی است.
5. داشتن برنامه ای منظم و همیشگی برای معرفت و محاسبه نفس. تا حد امکان رسیدگی و تفکر به اعمال و رفتار زائر، روزانه باشد. این کار باعث می­ شود انسان قبل از هر کاری به عاقبت آن بیندیشد و خدا را در نظر بگیرد و از هوای نفس در امان بماند.

 

منبع : سایت فرهنگی تبلیغی آستان قدس رضوی